Program Regionalny. Narodowa Strategia Spójności. Pomorskie w Unii Unia Europejska. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Projekt „Fizyka dla medycyny” Opis laboratorium

Pracownia Analizy Nuklearnej

Pracownia Analizy Nuklearnej składa się z pięciu głównych zestawów pomiarowych:

  • spektrometrii beta – do analizy emiterów promieniowania beta
  • spektrometrii gamma – do analizy emiterów promieniowania gamma; wstęp do licznika całego ciała
  • pomiaru osłabienia promieniowania beta przez różne materiały
  • pomiaru osłabienia promieniowania gamma przez różne materiały
  • analizy emiterów promieniowania gamma – mobilny zestaw do spektrometrii gamma.


Pierwszy z zestawów – do analizy emiterów promieniowania beta – jest wysokowydajnym zestawem, który pozwala na zapoznanie się z metodą detekcji i pomiaru promieniowania jonizującego opartą na wykorzystaniu ciekłych scyntylatorów (stosowaną do niskoenergetycznego promieniowania beta, pochodzącego ze źródeł o niskich i bardzo niskich aktywnościach właściwych). Niskie aktywności promieniowania jonizującego są wykorzystywane w nowoczesnej diagnostyce medycznej, gdzie technika LSC jest bardzo chętnie stosowana. Zestaw wykorzystywany w praktycznych zastosowaniach fizyki promieniowania jonizującego w medycynie. Umożliwia również automatyczne badanie dużej serii próbek pobieranych również ze środowiska (gazy, ciecze, próbki stałe). Jest analizatorem ciekłoscyntylacyjnym i posiada następujące cechy:

  • automatyczny zmieniacz próbek na min. 350 naczynek standarowych 20 mL,
  • wbudowany komputer z systemem operacyjnym do kontroli i diagnozy procesu pomiarowego,
  • wysokiej rozdzielczości, liniowy wielokanałowy analizator widma o rozdzielczości 0.1 keV,
  • trzy niezależne „okna” pomiarowe z możliwością wyboru gotowych nastawów  dla popularnych nuklidów (H-3, C-14…) lub dowolnie definiowane przez operatora,
  • automatyczna Normalizacja i Kalibracja licznika za pomocą certyfikowanego (NIST) źródła C-14,
  • automatyczna kontrola jakości licznika (Auto QA),
  • wielozadaniowe środowisko,
  • dostępnych ponad 30 protokołów pomiarowych,
  • 133Ba external standard,
  • SIS – Widmowy Indeks Próbki,
  • zakończenie liczenia po zadanym czasie lub błędzie pomiaru,
  • pomiar luminescencji,
  • kilka sposobów odejmowania tła,
  • korekcja na rozpad dla izotopów krótkożyciowych,
  • kontrola daty i czasu dla każdej próbki,
  • wizualizacja „on-line” na ekranie monitora widma mierzonej próbki,
  • możliwość wydruku widma/protokołu,
  • definiowany przez operatora wzór wydruku,
  • pozytywna identyfikacja próbki,
  • automatyczna diagnostyka wszystkich funkcji licznika,
  • automatyczna kontynuacja liczenia po zaniku zasilania,
  • zestaw źródeł do automat. kalibracji i kontroli jakości licznika.


Drugi z zestawów – do analizy emiterów promieniowania gamma; wstęp do licznika całego ciała – jest wykorzystywany w praktycznych zastosowania fizyki promieniowania jonizującego w medycynie oraz działań z zakresu ochrony radiologicznej. Pozwala na zapoznanie się z:

  • warunkami geometrycznymi pomiarów wykonywanych na spektrometrze półprzewodnikowym,
  • metodami opracowania widm γ,
  • kalibracją spektrometru,
  • analizą liniowości spektrometru i wyznaczaniem jego nieliniowości,
  • wyznaczenie krzywej wydajności względnej spektrometru,
  • badania widm γ nieznanych źródeł,
  • identyfikację nuklidów promieniotwórczych w badanych źródłach i ich kwantów γ.

Ostatni z wymienionych zestawów – mobilny zestaw do analizy emiterów promieniowania gamma – wykorzystywany jest w wielu praktycznych zastosowaniach fizyki promieniowania jonizującego w medycynie. Metoda detekcji promieniowania jonizującego przy pomocy detektora scyntylacyjnego jest powszechnie wykorzystywana w aparaturze diagnostycznej (medycyna nuklearna), a także w dozymetrii promieniowania jonizującego. Zawiera analizator z cyfrowym procesorem widma DSP o 4096 kanałach, ze stabilizacją widma, z możliwością pomiaru aktywności (Bq/L, Bq/kg), wyszukiwania źródeł ukrytych oraz pomiaru jednocześnie mocy dawki. Posiada zasilanie bateryjne, kolorowy wyświetlacz LCD oraz możliwość komunikacji z zewnętrznym PC .
Pozostałe dwa stanowiska do pomiaru osłabienia promieniowania β i γ są powszechnie wykorzystywane w praktycznych zastosowaniach fizyki promieniowania jonizującego w medycynie. Promieniowanie beta jest szeroko stosowane w izotopowej terapii medycznej, a  promieniowanie gamma w diagnostyce medycznej (medycyna nuklearna). Pomiary osłabiania promieniowania beta i gamma przez różne materiały pozwala na ocenę stopnia narażenia na promieniowanie jonizujące personelu medycznego oraz samego pacjenta. Oba zestawy zawierają detektor NaI(Tl), fotopowielacz, cyfrowy analizator wielokanałowy MCA do spektrometrii z detektorami scyntylacyjnymi w w postaci modułu montowanego na detektorze, cyfrowy procesor widma DSP o 2048 kanałach, zintegrowany wzmacniacz, stabilizator widma wraz z filtrem cyfrowym, zintegrowany zasilacz wysokiego napięcia HV, o zakresie 0 do +1300 V. Zintegrowane układy umożliwiają pracę w trybie PHA, MCS, SCA. Komunikacja z komputerem: USB, Ethernet. Oprogramowanie: Genie 2000 Basic Spectroscopy.

Ostatnio modyfikowane: 30.09.2013